Czy opieka gminna jest na każdą kieszeń?

Zapewnienie usług opiekuńczych osobom starszym w ich miejscu zamieszkania jest jednym z obowiązków gmin. Realizacją tego zadania zajmują się ośrodki pomocy społecznej. W gminie Wierzchlas z tej formy pomocy korzysta aktualnie siedem osób, chociaż możliwości objęcia takim wsparciem są znacznie większe. Obecnie zapewniają je tu trzy opiekunki środowiskowe.

W gminie Wierzchlas usługi opiekuńcze są całkowicie zaspokajane, chociaż na przestrzeni ostatnich dwóch lat zainteresowanie nimi nieznacznie spadło. Warto więc przypomnieć, że przeznaczone one są dla osób, które z powodu wieku, choroby lub innych uzasadnionych przyczyn, wymagają czyjejś pomocy, a są jej pozbawione. Mogą o nie występować zarówno samotni, jak i mający rodzinę, która nie jest w stanie im tej pomocy zapewnić.

Wniosek o przyznanie takich usług składa sama osoba zainteresowana lub jej rodzina.

- Następnie przeprowadza się wywiad środowiskowy, a pracownik socjalny sprawdza, czy taka osoba rzeczywiście potrzebuje usług opiekuńczych, w jakim zakresie, co musi obejmować to świadczenie, przez ile godzin i na jaki okres - tłumaczy Kamila Soforek, kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wierzchlesie. - Z naszych usług korzystają osoby, które mają trudności w prawidłowym funkcjonowaniu w środowisku, ponieważ są osobami z niepełnosprawnością lub przewlekłymi chorobami. Na dziś nie świadczymy usług specjalistycznych, czyli dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. Bo takie świadczą osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. My takiej wykwalifikowanej kadry nie mamy. A jeśli są osoby potrzebujące opieki specjalistycznej, to kierowane są do zakładu opiekuńczo – leczniczego lub domu pomocy społecznej.

Ale dla wszystkich zainteresowanych niebagatelną sprawą jest cena usług opiekuńczych. Warunki ich przyznawania i odpłatności ustalają rady gmin. W Wierzchlesie uchwałę w tej sprawie radni podjęli cztery lata temu.

W tym roku pomoc opiekunki m. in. przy higienie, ubieraniu się, zrobieniu zakupów, gotowaniu, praniu, sprzątaniu mieszkania, realizacji recept, załatwianiu spraw urzędowych, czy chociażby czytaniu gazet, kosztuje 29,35 zł za godzinę. Nie oznacza to jednak, że tyle płaci korzystający z takiej pomocy. Kwota ustalana jest indywidualnie w zależności od dochodów osób ubiegających się o takie świadczenie oraz ustawowego kryterium dochodowego. Obecnie kryterium takie wynosi 776 zł w przypadku osoby mieszkającej samotnie oraz 600 zł dla „osoby w rodzinie”. Dopiero porównanie kryterium z dochodem jest podstawą do ustalenia odpłatności. Jeśli dochód nie przekracza kryterium, usługi opiekuńcze są bezpłatne, jeśli natomiast przekracza je pięciokrotnie, odpłatność wynosi 100 procent, czyli wspomniane 29,35 zł.

W przyszłym roku koszt jednej godziny opieki na pewno będzie wyższy. Związane jest to z inflacją i wzrostem wynagrodzeń.

- Osoby korzystające z pomocy w formie usług opiekuńczych mogą zwrócić się z wnioskiem o częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności – tłumaczy Kamila Soforek. - Muszą to jednak uzasadnić. Powody są różne – niektórzy mają wysoki dochód, ale też i duże wydatki na leki, czy leczenie. Prośba o zwolnienie z odpłatności musi wynikać z trudnej, uzasadnionej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli w danym momencie.

W roku 2021 usługi opiekuńcze w gminie Wierzchlas kosztowały 116 419,83 zł i obejmowały 4 741 godzin, natomiast w 2022 – 106 620,74 zł przy 3 632,5 godziny. I chociaż liczby te robią duże wrażenie to jednak usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania są najtańszą dla gmin formą opieki nad osobami starszymi.

- Jeśli osoby, które w tej chwili mamy objęte pomocą usługową, byłyby jej pozbawione, często nie miałyby możliwości samodzielnej egzystencji – wyjaśnia pani kierownik. - Wtedy niestety, musiałyby być objęte pomocą w całodobowych placówkach, czyli na przykład w DPS-ach, a to byłaby dla gminy dużo droższa alternatywa. Nasze opiekunki przy okazji zapobiegają osamotnieniu tych osób, poprawiają komfort ich życia, sprawują, że nadal mogą pozostawać w dotychczasowym środowisku życia, a gmina nie musi ponosić tak wysokich kosztów.

Od 1 listopada funkcjonuje w Polsce jeszcze jedna forma usług opiekuńczych. Są to usługi sąsiedzkie.

- Taka pomoc będzie wynagradzana przez gminę w formie pieniężnej – kończy Kamila Soforek. - A tym nieformalnym opiekunem społecznym może być ktoś z sąsiedztwa, ktoś kto nie posiada w ogóle kwalifikacji. U nas na razie jeszcze jej nie ma. Najpierw rada gminy musi podjąć w tej sprawie uchwałę, w której określi warunki przyznawania usług sąsiedzkich, ich wymiar, zakres, sposób wykonywania i rozliczania.