Kolej w Wieluniu ma 100 lat. Na jubileusz przyjedzie legendarny parowóz! Sprawdźcie, co będzie się działo 19 września 2026 r. na stacji Wieluń Dąbrowa

100 lat temu dla Wielunia otwarło się kolejowe okno na świat. Budowana w szybkim tempie w latach 1925-1926 linia Kalety-Wieluń-Podzamcze była inwestycją o znaczeniu ogólnopaństwowym. Stała się na pewien czas najważniejszym szlakiem transportu węgla ze śląskich kopalń w kierunku portów bałtyckich, skąd polskie „czarne złoto” eksportowano na zagraniczne rynki. Z okazji okrągłej rocznicy powstania linii 19 września 2026 r. odbędą się jubileuszowe uroczystości, których główną areną będzie stacja Wieluń Dąbrowa. Ich największą atrakcją będzie przyjazd pociągu historycznego prowadzonego przez legendarny parowóz Pt47-65 z Wolsztyna.

Dzieje wieluńskiej kolei to długa historia, ale na kartach historii dużymi zgłoskami z pewnością zapisze się również sama uroczystość organizowana z okazji jubileuszu linii Kalety-Wieluń-Podzamcze. 19 września 2026 r. o poranku na 100-letni tor wyjedzie jeden z najcenniejszych zachowanych zabytków kolejowych – parowóz Pt47-65.

Obchody 100-lecia linii kolejowej z wizytą parowozu 

Lokomotywa z wagonami ze Skansenu Taboru Kolejowego w Chabówce wyruszy o poranku z Kalet, zatrzyma się po drodze na kilku stacjach, by wczesnym popołudniem dotrzeć na stację Wieluń Dąbrowa. Tutaj odbędzie się główna uroczystość z udziałem wielu oficjeli. Mieszkańcy będą mogli odbyć podróż historycznym składem do Wieruszowa i z powrotem - za okazaniem biletów, które będzie można wygrać w konkursie ogłoszonym przez organizatorów.

Na stacji Wieluń Dąbrowa będzie też można zobaczyć wodowanie parowozu. Co jeszcze w programie? Między innymi występy zespołów ludowych i panele dyskusyjne o historii i perspektywach rozwoju polskiej kolei. Ciekawie zapowiada się też wystawa eksponatów kolejowych i archiwalnych zdjęć, która na kilka dni zagości w holu Dworca Kulturalnego Wieluń Dąbrowa. Uczestnicy obchodów będą mogli skosztować grochówki z wojskowej kuchni polowej.

Stanisław Kokot: Musimy tę historię przypominać

Organizacji obchodów, mając odpowiednie umocowanie od spółki PKP Polskie Linie Kolejowe, podjął się Stanisław Kokot, emerytowany kolejarz z Wielunia, opiekun kolejowej sali tradycji w Herbach Nowych. Dzięki jego zaangażowaniu powstała też okolicznościowa publikacja poświęcona historii wieluńskiej linii w formie bogato ilustrowanego albumu.

– Chcemy tę rocznicę uczcić, by o historii pamiętać, by podkreślać, że to było bardzo ważne. Nad tą linią wisiało fatum ciągłej likwidacji. Udało się ją uratować, przetrwała do tej pory, więc musimy tę historię przypominać. W imieniu swoim i organizatorów obchodów serdecznie zapraszam 19 września 2026 r. na stację Wieluń Dąbrowa. Tu się będzie działo! – zapowiada Stanisław Kokot.

Budowana w ekspresowym tempie w latach 1925-1926 linia Kalety-Wieluń-Podzamcze była inwestycją o znaczeniu ogólnopaństwowym. Stała się w początkowym okresie swojego istnienia kluczowym szlakiem transportowym II RP - umożliwiała sprawny przewóz węgla ze śląskich kopalń w kierunku portów bałtyckich, skąd polskie „czarne złoto” eksportowano na zagraniczne rynki. Od tej pory państwo polskie nie musiało już płacić Niemcom słonych opłat za korzystanie z tzw. korytarza kluczborskiego.

Dla miasta oznaczało to jednak również otwarcie zupełnie nowych możliwości komunikacyjnych i gospodarczych. Wieluń otrzymał w ten sposób bezpośrednie kolejowe połączenie ze Śląskiem i Wielkopolską. Otwarło się kolejowe okno na świat, o które Wieluń usilnie zabiegał od lat.

– Zabiegi miejscowych działaczy były bardzo silne. Dość wspomnieć, że w 1923 r. wieluńska delegacja udała się na targi rolnicze do Kępna, by tam rozmawiać o kolei z premierem Witosem – opowiada Stanisław Kokot.

– Działania szły z różnych stron, ale najważniejszą osobą, która przyczyniła się do tego, żeby tę linię budować, był do tej pory nieznany minister kolei żelaznych Kazimierz Tyszka. Jeszcze nie było ustawy, planów, a on już przygotowywał komitet budowy, całe zaplecze, żeby w odpowiednim momencie od razu wejść na budowę i robić – podkreśla Stanisław Kokot.

Budowa 114-kilometrowej linii Kalety-Wieluń-Podzamcze trwała zaledwie 14 miesięcy. Współcześnie rzecz trudna do wyobrażenia… Ustawę dającą zielone światło dla inwestycji prezydent Stanisław Wojciechowski podpisał 23 czerwca 1925 roku, prace rozpoczęto dwa miesiące później, a już w listopadzie 1926 r. uruchomiony został tymczasowy ruch pociągów towarowych.

Do szybkiego tempa realizacji robót kierowanych przez inżyniera Józefa Nowkuńskiego przyczynił się fakt, że budowę prowadzono z dwóch kierunków jednocześnie - od strony Śląska i od strony Wieruszowa. Oba „fronty” budowlane spotkały się w rejonie miejscowości Mirowszczyzna k. Rudnik. Tam w październiku 1926 r. miało miejsce uroczyste wbicie ostatnich gwoździ. Tego symbolicznego aktu, wieńczącego budowę szlaku, dokonał m.in. wicepremier Kazimierz Bartel.

Do tego wydarzenia również bezpośrednio nawiąże jubileuszowa uroczystość - 19 września 2026 r. symbolicznego wbicia haków podczas postoju historycznego w okolicy Rudnik dokonają minister infrastruktury, prezes spółki PKP Polskie Linie Kolejowe oraz wójt gminy Rudniki.

Główna arena uroczystości rocznicowych to miejsce wyjątkowe przy linii kolejowej nr 181. Dworzec Wieluń-Dąbrowa jest najbardziej charakterystycznym zabytkiem związanym z historią wieluńskiej kolei. Wzniesiony w 1927 roku budynek ma nietypową, jak na kolejową architekturę tego okresu, konstrukcję fachwerkową z charakterystycznym murem pruskim. 

Geneza tej wyjątkowości jest jednak prozaiczna – dworzec od początku traktowano jako obiekt tymczasowy, gdyż planowano, że Wieluń stanie się ważnym węzłem kolejowym, a przez miasto poprowadzone zostaną kolejne linie. Te zamierzenia nigdy nie zostały zrealizowane i tym sposobem dworzec przetrwał i dziś jest architektoniczną perełką miasta i regionu.

Dworzec przestał pełnić swoją pierwotną funkcję w 2010 roku, a dwa lata później stał się własnością Gminy Wieluń. Po gruntownej rewitalizacji od 2018 roku służy jako centrum kultury pod zarządem Wieluńskiego Domu Kultury. Przy remoncie zachowano najważniejsze elementy jego historycznej architektury, w tym oryginalną posadzkę dawnej poczekalni, która dziś jest wykorzystywana jako sala koncertowa i wystawiennicza. 

W ten sposób miejsce, które przed niemal stu laty miało być jedynie tymczasowym dworcem, nadal pozostaje żywą częścią miasta - choć dziś pociągi spotykają się tu z kulturą.

Parowóz Pt47 - jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków polskiej kolei

Lokomotywa Pt47-65, która 19 września 2026 r. dotrze do Wielunia, to jeden z ostatnich czynnych w Polsce parowozów tej serii. Została zbudowana w 1949 roku w Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie (Fablok) i należała do konstrukcji przeznaczonych do prowadzenia ciężkich pociągów pośpiesznych oraz dalekobieżnych.

Łącznie w latach 1948-1951 powstało 180 takich lokomotyw. Pt47-65 po gruntownej odbudowie przeprowadzonej w latach 2012-2016 wróciła do służby i dziś jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków polskiej kolei. Co ciekawe, jest nie tylko muzealnym eksponatem uruchamianym na specjalne okazje, ale wciąż czynną lokomotywą w regularnym ruchu pasażerskim - na co dzień obsługuje połączenia z Wolsztyna.

13:23 - planowany przyjazd zabytkowego pociągu do stacji Wieluń Dąbrowa

• Występ Wieluńskiej Kapeli Ludowej

• Panel dyskusyjny „Historia Polskiej Kolei”

• W przerwie występ Zespołu Śpiewaczego „Jankowskie Wolanki”

• Wystąpienia zaproszonych gości

• Występ Wieluńskiej Kapeli Ludowej

• Panel dyskusyjny „Perspektywy Polskiej Kolei”, udział biorą: Minister Infrastruktury, Prezes Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

• Prezentacja książki „Kalety - Podzamcze 1926-2026” - autorzy

• Występ Zespołu Śpiewaczego „Jankowskie Wolanki”

  Reklama

• W holu Dworca Kulturalnego Wieluń Dąbrowa wystawa archiwalnych zdjęć i eksponatów z Sali Tradycji Magistrali Węglowej Śląsk-Porty im. inż. Józefa Nowkuńskiego w Herbach Nowych

• Jubileuszowy występ Wieluńskiej Kapeli Ludowej z okazji 10. rocznicy powstania

14:15 – po wodowaniu parowozu odjazd pociągu do Wieruszowa (kurs dla osób z bezpłatnymi biletami rozdysponowanymi w jubileuszowym konkursie)

Fotografie współczesne: Zbigniew Rybczyński 

Fotografie archiwalne pochodzą z publikacji: “Budowa kolei państwowej Kalety-Podzamcze 1925-1926”