Odszedł Stefan Mikołajczyk z Wielunia. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, który jako dziecko ratował Żydów

Miał 13 lat, gdy wojna postawiła go przed zadaniem, którego ciężaru nie powinno dźwigać żadne dziecko. Wymykał się z domu, by dostarczać jedzenie i ubrania dwojgu Żydom ukrywającym się przed Niemcami. Wiedział, że jeśli zostanie odkryty, konsekwencje mogą być tragiczne. 13 września, w wieku 96 lat, zmarł Stefan Mikołajczyk z Wielunia, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Latem 1942 roku likwidowano getto w Wieluniu. Wśród osób, którym udało się uciec, byli Jakub Jabłoński i Adela Berkowicz. Schronienie znaleźli dzięki rodzinie Mikołajczyków.

Zygmunt Mikołajczyk przygotował dla nich kryjówkę na polu. Jego syn Stefan Mikołajczyk miał wówczas 13 lat. To właśnie jemu ojciec powierzył codzienne dostarczanie ukrywającym się jedzenia i ubrań.
Wybór nie był przypadkowy. Dziecko spacerujące po polu nie powinno wzbudzać podejrzeń. Stefan pojawiał się u Jakuba i Adeli nawet kilka razy dziennie. Każde wyjście oznaczało ryzyko, że ktoś zauważy, dokąd idzie i komu pomaga.

Niemcy byli już w domu

Najbardziej dramatyczny moment przyszedł, gdy Niemcy pojawili się w domu Mikołajczyków. Jakub i Adela zdołali ukryć się na strychu, za kominem. Żołnierze zaczęli wypytywać Stefana, czy w domu znajduje się ktoś obcy. Chłopiec zaprzeczył. Jeden z Niemców wszedł na strych. Nie odkrył ich kryjówki. Stefan Mikołajczyk był wtedy przekonany, iż mogą to być ostatnie chwile jego życia. 

Jakub Jabłoński i Adela Berkowicz przeżyli wojnę. Po jej zakończeniu pobrali się i wyjechali do Izraela. Nie zerwali jednak kontaktu z rodziną, która pomogła im przetrwać okupację.

Odznaczenia i pamięć o historii

Historia Mikołajczyków została po latach oficjalnie upamiętniona. W 1997 roku Zygmunt Mikołajczyk, jego syn Stefan oraz córka Helena otrzymali tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

To wyróżnienie przyznaje Instytut Yad Vashem osobom nieżydowskiego pochodzenia, które podczas zagłady ratowały Żydów, często narażając własne życie oraz swoich najbliższych.

Stefan Mikołajczyk został także uhonorowany przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W 2013 roku otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski za odwagę i zasługi związane z ratowaniem Żydów podczas II wojny światowej.

Przez kolejne lata był aktywnie związany z działalnością martyrologiczną Muzeum Ziemi Wieluńskiej. Dzielił się również wspomnieniami z kolejnymi pokoleniami.

W 2022 roku był gościem honorowym konferencji naukowej zorganizowanej w 80. rocznicę likwidacji żydowskiego getta w Wieluniu.

Stefan Mikołajczyk zmarł 13 września, mając 96 lat. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w piątek, 18 września, na wrocławskim cmentarzu przy ul. Bardzkiej.